Monday, 20 February 2017
|| શ્રી સ્વામિનારાયણો વિજયતેતરામ ||

Temple Junagadh

JUNAGADH TEMPLE

ગિરનારની ગોદમાં આવેલું સોરઠ પ્રદેશનાં સત્સંગીઓના આસ્થાનુ કેન્દ્ર ભગવાન શ્રીહરિ સ્થાપિત છ ધામપૈકિ

સર્વોપરીધામ જૂનાગઢ મંદિર

junagadh-mandir-aવિમાનની ઉપમા આપવા યોગ્ય, મહા શોભાયમાન, ત્રણ શિખરોથી યુક્ત, દશર્નીય, અદભુત શોભાવાળું, જે મંદિરમાં શિલ્પીઓની નિપુણતા જોવામાં આવે છે તેવું, જેની શિલ્પકળાની ઉત્તમ રચનાથી સ્વયં ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ પ્રસન્ન થયેલા છે.
આ મંદિરની રચનામાં શ્રી બ્રહ્માનંદ સ્વામી, શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી, ઝીણાભાઈ, રૂપશંકરભાઈ, દાદાભાઈ, ગગોભાઈ, ઉમેદસંગભાઈ આદિક સંતો-ભક્તોના સમર્પણની ઝાલર ઝણઝણે છે.
આ મંદિર સર્વાવતારી, સર્વોપરી પૂર્ણ પુરુષોત્તમ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના સ્વહસ્તે પ્રસ્થાપિત થયેલું એક પુરાતન ધામ છે.

પ.પૂ. ધ.ધુ. આદિઆચાર્ય શ્રી રઘુવીરજી મહારાજ રચિત ‘શ્રીહરિલીલાકલ્પતરુ’ ગ્રંથમાં ભગવાન શ્રીહરિ આ મંદિરનો મહિમા કહેતા કહે છે :-

“હે જનો ! અહીં જે જનો દરરોજ ભકિતપૂર્વક આ મૂર્તિઓના દર્શન કરશે તે દુસ્તર એવા આ સંસારથી જરૂર મુકિત પામશે. તેમજ આ મૂર્તિઓની પ્રસન્નતાથી તેઓ ભક્તિ અને મુક્તિ પામશે. આ મંદિરમાં આ મૂર્તિઓની આગળ ભક્તિપૂર્વક જે જપ કરશે તથા પુરશ્ચરણ વગેરે કરશે તે સર્વનું હજારગણું ફળ તેમને મળશે. જે જનો આ મંદિરમાં એકાદશી વગેરે વ્રતોનું ઉદ્યાપન કરશે તેઓ ઇચ્છિત ફળ પામશે. આ મંદિરમાં જે જનો વસ્ત્રો, ભૂષણો, ધન વગેરેથી આ મૂર્તિઓની સેવા કરશે તે ચાર પ્રકારની સિિદ્ધ જરૂર પામશે.”

 

જૂનાગઢ મંદિરમાં દેવ દર્શન

શ્રી રાધારમણ દેવ

‘જીરનગઢમાંહિ જગપતિ, મંદિર રચ્યો મોરાર;
મુર્તિ રાધા રમનકી, સ્થાપન કીન ઉદાર.’

(સ.ગુ. શ્રી બ્રહ્માનંદ સ્વામી)

श्रीद्वारिकधीश्वरदक्शभागे ततश्च राधारमणस्य मूर्तिम् |
स स्थापयामास सुमन्दिरेऽसौ यद्र्सनात्तीर्थफलं त्विह स्यात् ||

radharaman-dev-a
પછી શ્રી દ્વારિકેશને મધ્યમંદિરમાં સ્થાપના કરનારા શ્રીહરિ, દ્વારકાધીશના મંદિરમાં, જમણી બાજુએ રાધારમણની મૂર્તિની સ્થાપના કરતા હતા, જેના દર્શનથી આ જૂનાગઢમાં જ દ્વારિકા – વૃંદાવન આદિ તીર્થ માત્રનું સંપૂર્ણ ફલ પ્રાપ્ત થાય છે.(શ્રી સત્સંગિજીવન : ૫/૪૯/૨૮)

ભગવાન શ્રીહરિએ શાસ્ત્રોક્તવિધિ પ્રમાણે જેવી રીતે વડતાલમાં શ્રી લક્ષ્મીનારાયણ આદિક દેવોની પ્રતિષ્ઠા કરીને ઉત્સવ કર્યો હતો, તે જ રીતે સં. ૧૮૮૪ના વૈશાખ વદ -૨(તા. ૧-૫-૧૮૨૮, ગુરુવાર)ના રોજ જૂનાગઢ મંદિરમાં મધ્ય દેરાથી જમણી બાજુના દેરામાં શ્રી રાધારમણ દેવની પ્રતિષ્ઠા કરીને સ્થાપના કરી છે.

ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ જૂનાગઢમાં પ્રતિષ્ઠાવિધિ કરીને મંદિરની બાજુમાં પૂર્વ ભાગના વિશાળ અને સુંદર પ્રવેશદ્વારમાં ભક્તોના સમૂહની સભામાં કોમળ અને સુંદર ઊંચા સિંહાસન ઉપર બિરાજમાન થઈને શ્રી રાધારમણ દેવનો મહિમા કહેતા પોતાના આત્મીય ભક્તજનોને કહે છે :-

‘श्रीराधारमणादीनां मूर्तीनामत्र भङ्रलम् |कृतं मया जनौघानां मुक्त्कै स्थापनं जना: ||
दर्शनेन किलैतासां फलं यास्यन्ति देहिन: | अध्वराणां समग्राणां तीर्थानां चापि सर्वश: ||’

“મેં જૂનાગઢમાં જનસમૂહની મુક્તિ માટે શ્રીરાધારમણ આદિ મૂર્તિઓની મંગળ પ્રતિષ્ઠા કરી છે. આ મૂર્તિઓના દર્શનથી મનુષ્યોને યજ્ઞો તથા સર્વ તીર્થોનું સમગ્ર ફળ પામશે. અહીં જે જનો દરરોજ ભક્તિપૂર્વક આ મૂર્તિઓના દર્શન કરશે તે દુસ્તર એવા આ સંસારથી જરૂર મુકિત પામશે. અન્ય ગામમાંથી પણ જે જનો અહીં દરેક પૂર્ણમાસીએ આવીને આ મૂર્તિઓના દર્શન કરશે. તેમના સર્વ મનોરથો તત્કાળ સિદ્ધ થશે. તેમજ આ મૂર્તિઓની પ્રસન્નતાથી તેઓ ભુક્તિ અને મુક્તિ પામશે.” આજે પણ શ્રી રાધારમણ દેવ સોરઠ દેશના સર્વ ભક્તજનોના દુ:ખનું હરણ કરીને શાશ્વત સુખ આપી રહ્યા છે.

(શ્રીહરિલીલાકલ્પતરુ : ૧૦/૩૯/૨-૧૧)

શ્રી હરિકૃષ્ણ મહારાજ

Radha Raman Dev‘अथासौ तत्प्रतिष्ठार्थ साकं सद्धिश्च वर्णिभि: | पत्तिसादिगणैश्चायाज्जीर्णदुर्गपुरं मुदा ||
सन्मुहुर्त्तेऽथ तत्राऽसौ श्रीराधारमणालये | सोत्सवं हरिकृष्णार्च्चां यथाशास्त्रमतिष्ठिपत् ||’

“ત્યારબાદ શ્રી રઘુવીરાચાર્ય શ્રીહરિકૃષ્ણની મૂર્તિની સ્થાપના માટે સંતો, વર્ણિઓ, પાર્ષદો તથા ઘોડેસવારો સહિત હર્ષપૂર્વક જૂનાગઢ આવ્યા. જૂનાગઢમાં રઘુવીરાચાર્યે શ્રીરાધારમણ દેવના સ્થાનમાં શ્રીહરિકૃષ્ણની મૂર્તિની પ્રતિષ્ઠા મહાન ઉત્સવ કરીને શુભ મુહૂર્તમાં શાિસ્ત્રવિધિ પ્રમાણે કરી.”

(શ્રીહરિલીલાકલ્પતરુ : ૧૨/૩૫-૩૬)

જૂનાગઢ મંદિરમાં મધ, શિખરથી જમણી બાજુના દેરામાં શ્રી રાધારમણ દેવની જમણી બાજુએ ભક્તજનોને ભગવાન શ્રીહરિના સ્વરૂપનું ધ્યાન કરવાનું સુખ આવે તે માટે કિશોર સ્વરૂપ શ્રીહરિકૃષ્ણ મહારાજની પંચધાતુ પ્રતિમાની વિ. સં. ૧૯૧૬ ફાગણ વદ – ૨ના રોજ પ.પૂ. ધ.ધુ. આચાર્ય શ્રી રઘુવીરજી મહારાજ અને પ.પૂ. ધ.ધુ. આચાર્ય શ્રી ભગવતપ્રસાદજી મહારાજના વરદ હસ્તે કરવામાં આવી હતી. જેની નોંધ પ.પૂ. ધ. ધુ. આચાર્ય શ્રી વિહારીલાલજી મહારાજશ્રી ‘શ્રીહરિલીલામૃત ગ્રંથમાં લેતા કહે છે :-

‘દ્વિતીયા વદિ ફાલ્ગુણિ આવી, જુનેગઢ રઘુવીરે સિધાવી;
હરિકૃષ્ણ તણી છબી ત્યાંય, પધરાવિ તે મંદિરમાંય.
પ્રતિષ્ઠાની િક્રયા હોમ આદે, કરી ત્યાં ભગવતપ્રસાદે;
રઘુવીરજીએ જે ઉચાર્યું, તેહ વચન તેણે શિર ધાર્યું.’

(શ્રીહરિલીલામૃત : ૧૦/૧૬)

શ્રી રણછોડ ત્રિકમરાયજી મહારાજ

‘वेदाष्टवस्वेकमिताब्दराधकृष्णद्वितीयादिवसादिमार्धे |
स मन्दिरे स्थापयति स्म साक्षाच्छ्रीद्वारिकेशं नृप ! मध्यमेऽसौ ||’

Radha Raman Devસં.૧૮૮૪ ના વૈશાખ વદી ૨ ને દિવસે પ્રથમના બે પ્રહરમાં મધ્ય મંદિરમાં પ્રત્યક્ષ પોતે જ કૃષ્ણ એવા શ્રીહરિ શ્રીદ્વારિકેશની સ્થાપના કરતા હતા.

(શ્રી સત્સંગિજીવન : ૫/૪૯/૨૭)

‘શોભે ધામ શિખર ત્રણવાળું, ઉત્તરાભિમુખે તે રૂપાળું;
રણછોડ ત્રિકમરાય, સ્થાપ્યા તે વચલા ખંડમાય.’

(શ્રીહરિલીલામૃત : ૮/૫૮)

‘पयोधिरंध्राऽष्टमहीमितेऽब्दे राधास्य कृष्णद्वितीयाऽऽद्यभागे |
त्रिविक्रमं मध्यममन्दिरे च श्रीद्वारिकाधीशमतिष्ठिपत्स: ||’

સં.૧૮૮૪ ના વૈશાખવદી બીજને દિવસે મધ,મંદિરમાં િત્રવિક્રમ તથા શ્રીદ્વારિકાધીશની શ્રીહરિ સ્થાપના કરતા હતા. (શ્રીહરિલીલાકલ્પતરુ : ૧૦/૩૮/૪૨)
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણચંદ્રજી કાળયવનની સામે લડતા રણભૂમિ છોડીને છેક મથુરાથી જૂનાગઢ મુચુકુંદ ગુફામાં સંતાઈને કાળયવનને મુચુકંુદ પાસે મરાવ્યો અને મુચુકંુદને મોક્ષ આપ્યો ત્યારથી શ્રીકૃષ્ણ પરમાત્મા ‘રણછોડરાય’ કહેવાયા. એ જ દ્વારકાધીશ રણછોડરાયે આ રૈવતાચળને પોતાની રમણભૂમિ બનાવી. તેથી ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણે રૈવતાચલની ગોદમાં આવેલા જૂનાગઢ મંદિરમાં એક જ અવતારના બે સ્વરૂપો વૃંદાવન વિહારી ‘રાધારમણ દેવ’ અને ‘રણછોડરાય’ એમ બે સ્વરૂપો પધરાવ્યા છે. વેદોમાં વિષ્ણુના અવતાર વામનજીની કથા છે. તે વામન ભગવાને બલી રાજા પાસેથી ત્રણ પગલાં પૃથ્વીનું દાન લીધું. તેથી ‘ત્રિવિક્રમ-ત્રિકમજી-ત્રિકમરાય’ આવા નામથી પ્રસિદ્ધ થયા. એ વામનજીની વિચરણ ભૂમિને ભક્તજનો હંમેશા યાદ રાખે તેવા શુભ હેતુથી શ્રીજીમહારાજે જૂનાગઢ મંદિરમાં ‘ત્રિકમરાયજી’ની સ્થાપના કરી. વૈદિક ઈતિહાસમાં વામનજી(ત્રિકમરાયજી)ની પ્રતિષ્ઠા ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણે એક જૂનાગઢમાં જ કરી છે.

શ્રી સિદ્ધેશ્વર મહાદેવ

कृष्णस्य वामेऽथ च मन्दिरेऽसौ सिद्धेश्वरं शक्ङरमम्बिकां च |
विनायकं चापि सुदर्शनीयं यथाविधिस्थापयति स्म दैवि: ||

પછી ધર્મસુત એવા શ્રીહરિ, શ્રીદ્વારકેશ મંદિરના ડાબા ભાગમાં અતિ દર્શનીય સિદ્ધેશ્વર નામનાં મૂર્તિમાન શંકર-પાર્વતી, ગણપતિ, નન્દીકેશ્વરની યથાવિધિ સ્થાપના કરતા હતા. Radha Raman Dev (શ્રી સત્સંગિજીવન : ૫/૪૯/૨૯)

‘ખંડ પશ્ચિમમાં સિદ્ધેશ્વર, તે તો મૂર્તિ દિસે મનોહર,
શોભે પાર્વતી તે સ્થળમાંય, નંદીકેશ્વર પણ દીસે ત્યાંય.’

(શ્રીહરિલીલામૃત : ૮/૫૮)

‘પારવતિ પતિ અતિ પ્રબલ, વિમલ સદા નરવેશ,
નંદી સંગ ઉમંગ નિત, સમરત જેહે ગુન શેષ.’

(સ.ગુ. શ્રી બ્રહ્માનંદ સ્વામી)

વેદોમાં ભગવાન શંકર અને ભગવાન શ્રી વિષ્ણુનું બ્રહ્મરૂપે કરીને એકાત્મપણાનું પ્રતિપાદન કર્યું છે. ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણે પણ શિક્ષાપત્રીમાં કહ્યું છે :- ‘एकात्म्यमेव विज्ञेयं नारायण महेशयो: | उभयोर्ब्रह्मरूपेण वेदेषु प्रतिपादनात् ||’
અને નારાયણ અને શિવજી એ બેનું એકાત્મપણું જ જાણવું, કેમ જે વેદને વિષે એ બેયનું બ્રહ્મરૂપે કરીને પ્રતિપાદન કર્યું છે. (શિક્ષાપત્રી : ૪૭)
ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના નીલકંઠ વર્ણી વેષે વનવિચરણ દરમ્યાન ભૂતપુરીમાં શિવ-પાવર્તીએ કાપડી વેષે આવીને સાથવો જમાડીને સેવા કરી હતી, તેના ફળસ્વરૂપે શ્રીજીમહારાજે સુંદર આકૃતિવાળા ચમત્કારી સિદ્ધેશ્વર મહાદેવની પાવર્તી દેવી સાથે સં. ૧૮૮૪ના વૈશાખ વદ-૨ (તા. ૧-૫-૧૮૨૮, ગુરુવાર)ના રોજ જૂનાગઢ મંદિરમાં મધ્ય દેરાથી ડાબી બાજુના દેરામાં પ્રતિષ્ઠા કરી. એટલું જ નહીં, વૈષ્ણવ પંરપરા અનુસાર મહાદેવજીની પૂજન-અર્ચનની પરંપરા સ્થાપી. ભારતભરમાં જેમ દ્વાદશ જ્યોર્તિલિંગમાં સોમનાથનું જ્યોર્તિલિંગ સર્વપ્રથમ ગણાય છે તેમ મુર્તિમાન શિવજીનું સ્થાપન પૂજન તથા સેવારીતિ સૌપ્રથમ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણે જૂનાગઢ મંદિરથી પ્રવર્તાવી છે. અને તે પ્રતિષ્ઠા કરી આશિષદાન આપતા કહ્યું હતું કે, ‘જે જે ભક્તો આ સિદ્ધેશ્વર મહાદેવનું ભાવથી પૂજન-અર્ચન અને દશર્ન કરશે તેના સર્વ મનોરથ પૂર્ણ થશે. તે તો મૃત્યુંજય છે, તેથી ભક્તો ઉપર દયા કરી તેના રોગ, અકાળ મૃત્યુ ટાળી નાખશે.’

શ્રી ઘનશ્યામ મહારાજ

Radha Raman Dev

શ્રી રાધારમણ દેવની બાજુમાં જ્યાં સુખશૈયા હતી તે સ્થાનમાં વિ.સં. ૧૯૭૦ના ફાગણ સુદ – ૧૫ના દિવસે સુખશૈયાને થોડી એક બાજુ લઈને તે સ્થાને શ્રી ઘનશ્યામ મહારાજની સ્થાપના સ.ગુ. શ્રી બાલમુકુંદદાસજી સ્વામીની હયાતિમાં જ, પ.પૂ. ધ.ધુ. ૧૦૦૮ શ્રી આચાર્ય શ્રી શ્રીપ્રતિપ્રસાદજી મહારાજશ્રી વરદ હસ્તે કરવામાં આવી હતી. આ સ્થાને હાલમાં શ્રી ઘનશ્યામ મહારાજની પ્રતિષ્ઠાની તિથિની તકતી લગાવેલ છે. તેમાં આ મુર્તિ બનાવનાર જામનગરના મીસ્ત્રી ગોવા પમાએ રૂા. ૬,૦૦૦નું દાન આપેલ છે એવો લેખ છે. આ મુર્તિ પધરાવ્યા બાદ સ.ગુ. શ્રી બાલમુકુંદદાસજી સ્વામીએ પોતે સ્વધામ તે પહેલા છએક માસ અગાઉ વિ.સં. ૧૯૭૧ શ્રાવણ માસમાં જૂનાગઢમાં રહીને, સંતોની દેખરેખ નીચે જેતપુર ગાદીસ્થાનના એક શિખરનાં સિંહાસન બનાવવાની સાથે સૌપ્રથમ આ જૂનાગઢના શ્રી ઘનશ્યામ મહારાજનું સિંહાસન ચાંદીના પાટલા સહિત તૈયાર કરાવ્યું હતું. આ સમયે જૂનાગઢ શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિરના મહંત પદે સ્વામી નારાયણદાસજી હતા. (હાલ આ શ્રી ઘનશ્યામ મહારાજ અને સુખશૈયાને સ્થળાંતર કરીને નૂતન બનાવેલ મહાપૂજા-ભુવન મંદિરમાં પધરાવવામાં આવેલ છે.)

શ્રી ગાણપિત – શ્રી હનુમાનજી – શ્રી કાશી વિશ્વેશ્વર

Radha Raman Dev‘વળી પૂર્વમુખે કોળિમાંય, સ્થાપ્યા હનુમાનજી પણ ત્યાંય.
સતસંગીનું રક્ષણ કરવા, માને તેહનું સંકટ હરવા;’

(શ્રીહરિલીલામૃત : ૮/૫૮)

ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણે સ્વહસ્તે સિદ્ધેશ્વર મહાદેવની સ્થાપના શ્રી રણછોડરાયથી પશ્ચમ બાજુના દેરામાં કરી ત્યારે તેમની સાથે જ શ્રી ગણપતિ તથા નંદિગણની સ્થાપના કરેલી છે. તેમજ એ મંદિરની બહાર કોળીમાં પૂવર્મુખે શ્રી હનુમાનજીની સ્થાપના પોતે જ કરેલી છે. તેમજ બહાર પ્રદક્ષિણામાં શ્રી ગણપતિજી આગળ હાલ જે શિવલિંગ છે તેની પૂજા ભગવાન શ્રીહરિએ કરી હતી. તેથી તે પણ પ્રસાદિના છે.

‘વળી મંદિરમંડપ બહાર, દેરી છે એક પશ્ચિમ ઠાર.
શિવનું બાણ થાપ્યું તે ઠામ, તેનું કાશી વિશ્વેશ્વર નામ;’

(શ્રીહરિલીલામૃત : ૮/૫૮)

અત્યારે જે શ્રી હનુમાનજી-ગણપતિજીની મહાકાય ભવ્ય મુર્તિઓ પ્રદક્ષિણામાં ઉપરના ભાગમાં છે, તે સં. ૧૯૧૧માં સ.ગુ. શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ નીચે હાલ જે છત્રી છે તે તરફ પધરાવી હતી. પરંતુ ત્યાં તેને થાળ ધરાવવો, પોઢાડવા, જગાડવા, દશર્ન કરવા જવું વગેરે બહુ જ કઠિન થઈ પડતું અને ચોમાસામાં તો ખૂબ જ તકલીફ પડતી. તેથી સ.ગુ. શ્રી યોગેશ્વરદાસજી સ્વામી, સ.ગુ. શ્રી અક્ષરસ્વરૂપદાસજી સ્વામી તથા સ.ગુ. શ્રી બાલમુકુંદદાસજી સ્વામી વગેરે સંતોની એવી ઈચ્છા હતી કે ‘આ બંને દેવોને મંદિરમાં ઉપર પ્રદક્ષિણાના ભાગમાં પધરાવીએ તો ઠીક’ આ મહાપુરુષોનો સંકલ્પ સ.ગુ. શ્રી નારાયણદાસજી સ્વામીએ પૂરો કરવાનું વિચાર્યું. અને પછી ઉપર પ્રદક્ષિણામાં બંને દેવના શિખરબધ્ધ મંદિર તૈયાર કરાવ્યા. પછી જ્યારે તે મુર્તિને ઉપર લેવાની હતી ત્યારે ગણપતિજીની મુર્તિને કંપી દ્વારા ઉપર લીધી અને પધરાવી પણ તેમ કરતા એક સંત કૃષ્ણપ્રસાદ નામે હતા તેનો અંગૂઠો કંપીના ચક્કરમાં આવી ગયો તેથી અંગૂઠાને ખૂબજ ઈજા થયેલી અને ત્રણેક મહિને આરામ થયેલો. ત્યારબાદ હનુમાનજીની મુર્તિ પણ એ જ રીતે ઉપર લેવા માંડી મહેનત કરતા હતા, છતાં મુર્તિ જરા પણ ઊંચી જ ન થઈ અને બે-ત્રણ વાર તો દોરડાં પણ તૂટી ગયા ત્યારે સ્વામીએ તે કામ બપોરનો સમય થયો હોવાથી બંધ રખાવ્યું. અને બપોર પછી કથા કર્યા બાદ સ.ગુ. શ્રી નારાયણદાસજી સ્વામીએ હનુમાનજીની મુર્તિ પાસે જઈને વિનંતિ કરી કે, ‘આપની સેવાપૂજા યથાવિધિ થાય સર્વે આપના દશર્ન સરળતાથી કરી શકે એવા શુભ આશયથી આપને અમારે નવા મંદિરમાં બિરાજમાન કરવા છે માટે આપ કૃપા કરીને નવા મંદિરમાં બિરાજો’ આ રીતે પ્રાર્થના કરીને બધાને ફરીથી બોલાવ્યા ત્યારે સર્વે આવ્યા અને એક જ પ્રયત્નથી હનુમાનજીની મુર્તિ અધ્ધર ચાલી ગઈ અને યથાસ્થાને પધરાવી પણ દીધી. આવો અદભુત ચમત્કાર આ મુર્તિ દ્વારા જણાવવામાં આવ્યો હતો.

તો ચાલો… આપણે આવા આ સોરઠ પ્રદેશના ગિરનાર ક્ષેત્રના; વિવિધ સંપ્રદાયના અનેક નામી-અનામી સંતોએ વિચરણ કરી આ ભૂમિને ‘દેવભૂમિ’ની શ્રેષ્ઠતા અર્પી છે, જેનાં અનેક સ્થળો ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ અને સંતો-ભક્તો પવિત્ર છે. આજે પણ ભગવાન શ્રીહરિના પદારર્વિંદથી પાવન થયેલા અનેક સ્થાનો રક્ષિત છે. સં. ૧૮૫૬ થી સં. ૧૮૮૬ સુધી ૩ઇ વષર્ના સમયકાળમાં ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ જૂનાગઢમાં ૨૩ વખત પધાર્યા હતા. જૂનાગઢ શહેરમાં ૬૦ ઘેર પધરામણી કરી હતી. દરેક સત્સંગીને ઘેર જમવા પધાર્યા હતા. આમ, શહેર અને શહેરની ચોતરફ ફરી સોનરખ, કાળવો, ગિરનાર વગેરે અનેક સ્થળે પધારી ઘણા દિવ્ય ચમત્કારો જણાવ્યા હતા. એ તમામ તીર્થસ્થાનોના, તજ્જ્ઞ વિદ્વાનો-સંતો દ્વારા શાસ્ત્રોક્ત પ્રમાણોથી સંકલિત કરાયેલા આ ‘ચિંતન વિશેષાંક’ના માધ્યમથી દરેક સ્થળના અદભુત ‘માહિતીસભર દશર્ન’ કરી કૃતાર્થતા અનુભવીએ…

 

 

Live Help