વચનામૃત ગઢડા પ્રથમ પ્રકરણ ૪૩

 

ચાર પ્રકારની મુકિતનું

સંવત્ ૧૮૭૬ના મહાસુદિ ૭ સાતમને દિવસ શ્રીજીમહારાજ શ્રીગઢડા મધ્યે દાદાખાચરના દરબારમાં ઉગમણે દ્વાર ઓરડાની ઓસરીએ ઢોલિયા ઉપર સાંજને સમે વિરાજમાન હતા અને માથે ધોળી પાઘ બાંધી હતી ને ધોળી ચાદર ઓઢી હતી ને ધોળો ખેસ પહેર્યો હતો ને પાઘને વિષે પીળાં પુષ્પના તોરા લટકતા હતા ને કંઠને વિષે પીળાં પુષ્પનાં હાર પહેર્યા હતા ને બે કાનને ઉપર પીળાં પુષ્પના ગુચ્છ ખોસ્યા હતા ને પોતાના મુખારવિંદની આગળ મુનિ તથા દેશદેશના હરિભકતની સભા ભરાઈને બેઠી હતી.

તે સમે શ્રીજીમહારાજ સર્વે ભકતજન ઉપર કરૂણાની દ્રષ્ટિએ કરીને સર્વ સામું જોઈને બોલ્યા જે, “સર્વે સાંભળો, એક પ્રશ્ન પૂછીએ છીએ જે શ્રીમદ્દ ભાગવતપુરાણમાં કહ્યું છે જે, ‘જે ભગવાનના ભકત હોય તે ચાર પ્રકારની મુકિતને નથી ઈચ્છતા’ અને બીજા પણ જે જે ભગવાનના મોટા ભકત છે તે એમ કહે છે જે, ‘ભગવાનના ભકત હોય તે ચાર પ્રકારની મુકિતને નથી ઈચ્છતા.” તે ચાર પ્રકારની મુકિત તે શું ? તો એક તો ભગવાનના લોકમાં રહેવું અને બીજું ભગવાનને સમીપે રહેવું અને ત્રીજું ભગવાનના સરખું રૂપ પામવું અને ચોથું ભગવાનના સરખું ઐશ્વર્ય પામવું, એવી રીતે જે ચાર પ્રકારની મુકિત છે તેને તો ભગવાનનો ભકત નથી ઈચ્છતો ને કેવળ ભગવાનની સેવાને ઈચ્છે છે, તે એ ભકત ચાર પ્રકારની મુકિતને શા સારૂ નથી ઈચ્છતો ? એ પ્રશ્ન છે તેનો ઉત્તર જેને જેવો આવડે તેવો તે કરો.” પછી સર્વે પરમહંસ ઉત્તર કરવા લાગ્યા પણ ઉત્તર થયો નહિ, ત્યારે શ્રીજીમહારાજ બોલ્યા જે, “એ પ્રશ્નનો ઉત્તર અમે કરીએ છીએ જે, જે ભગવાનનો ભકત થઈને એ ચાર પ્રકારની મુકિતની ઈચ્છા રાખે તો તે સકામ ભકત કહેવાય અને જે એ ચતુર્ધા મુકિતને ન ઈચ્છે ને કેવળ ભગવાનની સેવાને જ ઈચ્છે તે નિષ્કામ ભકત કહેવાય. તે શ્રીમદ્દ ભાગવતમાં કહ્યું છે જે

“मत्सेवया प्रतितं सालोक्यादि चतुष्टयम् |
नेच्छन्ति सेवया पूर्णा:कुतोडन्यत्कालविप्लुतम् ||

सालोक्य सार्ष्टसामीप्य सारुप्यै कत्वमप्युत |
दियमानं न गृहणन्ति विना मत्सेवं जाना: ||

એનો એ અર્થ છે જે, જે ભગવાનના નિષ્કામ ભકત છે તે સેવા જે ભગવાનની પરિચર્યા કરવી તે જો એ ચતુર્ધા મુકિતમાં ન હોય તો એને ઈચ્છે નહિ ને એક સેવાને જ ઈચ્છે છે અને એવા જે નિષ્કામ ભકત તેમને ભગવાન પોતાની સેવામાં રાખે છે. અને એ ભકત નથી ઈચ્છતા તોપણ બળાત્કારે ભગવાન એને પોતાનાં ઐશ્વર્યસુખને પમાડે છે. તે કપિલદેવ ભગવાને કહ્યું છે જે, “अथो विभुतितं मम मायाविन स्तामैश्वर्यमष्टांग-मनुप्रवृत्तम् | श्रियं भागवतीं वास्पृहयन्ति भद्रां परस्य मे तेडश्युवते तु लोके ||“ અને એ નિષ્કામ ભકતને જ ગીતામાં ભગવાને જ્ઞાની કહ્યો છે. અને જે સકામ ભક્ત છે તેને અર્થાર્થી કહ્યો છે, માટે ભગવાનના ભકતને ભગવાનની સેવા વિના બીજું કાંઈ ન ઈચ્છવું અને ઈચ્છે તો એમાં એટલી કાચ્યપ કહેવાય અને જો કાચ્યપ હોય તો નિષ્કામ એવા જે ભગવાનના એકાંતિક ભકત તેનો સમાગમ કરીને એ કાચ્યપને ટાળવી.”

ઈતિ વચનામૃતમ || ૪૩ ||


Fatal error: Call to undefined function previous_page_not_post() in /var/www/vhosts/swaminarayanvadtalgadi.org/httpdocs/wp-content/themes/svg-new/page.php on line 30