વચનામૃત ગઢડા મધ્ય પ્રકરણ ૫૬

 

અંતે પાયો કાચો દેખાય છે – કસુંબલ વસ્ત્રનું

સંવત્ ૧૮૮૧ના આષાઢ સુદિ ૫ પંચમીને દિવસ સ્વામી શ્રીસહજાનંદજી મહારાજ શ્રીગઢડા મધ્યે દાદાખાચરના દરબારમાં ઉગમણે દ્વાર ઓરડાની ઓસરીએ ઢોલિયા ઉપર ગાદીતકિયા બિછવાવીને વિરાજમાન હતા અને સર્વ શ્વેત વસ્ત્ર ધારણ કર્યા હતાં ને પોતાના મુખાર્વિંદની આગળ મુનિમંડળની સભા તથા દેશદેશના હરિભક્તની સભા ભરાઈને બેઠી હતી.

અને સાધુ દૂકડ સરોદા લઈને કિર્તન બોલતા હતા, તે કિર્તનભક્તિ થઈ રહ્યા પછી શ્રીજીમહારાજ એમ બોલ્યા જે,”આ કિર્તન સાંભળ્યામાંથી તો અમારો આત્મા વિચારમાં જતો રહ્યો પછી તેમાં એમ જણાયું જે,’ભગવાનને વિષે જે અતિશય પ્રીતિ એ ધણી મોટી વાત છે;“ પછી તો ગોપાલાનંદસ્વામી આદિક જે ભગવાનને વિષે પ્રીતિવાળા હરિભક્ત તે સર્વે સાંભરી આવ્યા અને એ સર્વેનાં અંત:કરણ ને એ સર્વેના જીવ ને એમની જે ભગવાનને વિષે પ્રીતિ તે સર્વે જોયામાં આવ્યાં, પછી અમે અમારા આત્માને પણ તપાસીને જોયો ત્યારે અમારે જેવી ભગવાનને વિષે પ્રીતિ જણાણી તેવી બીજાની પ્રીતિ જણાણી નહિ; શામાટે જે, કાંઈક ભૂંડા દેશ કાળાદિકનો યોગ થાય છે ત્યારે એ સર્વે મોટા છે તો પણ કાંઈક એમની બુદ્ધિને વિષે ફેર પડી જાય છે ત્યારે એમ જણાય જે, ‘અંતે પાયો કાચો દેખાય છે” તે સારી પેઠે જો કોઈક ભૂંડા દેશકાળાદિકનો યોગ થાય તો ભગવાનમાં પ્રીતિ છે તેનું કાંઈ ઠેકાણું રહે નહિ. માટે એ સર્વેને જોતાં અમને અમારી કોરનું ઠીક ભાસે છે જે,’ગમે તેવા ભૂંડા દેશ કાળાદિકનો યોગ થાય પણ કોઈ રીતે અમારૂં અંત:કરણ ફરે નહિ.” અને ભગવાનને વિષે પ્રીતિ તો તેની જ સાચી જે,’જેને ભગવાન વિના બીજા કોઈ પદાર્થને વિષે પ્રીતિ જ ન થાય.” અને સર્વે સદગ્રંથનું પણ એ જ રહસ્ય છે જે ભગવાન છે એ જ પરમ-સુખદાયક છે ને પરમ-સાર વસ્તુ છે અને તે પ્રભુ વિના જે જે બીજા પદાર્થ છે તે અતિશય તુચ્છ છે ને અતિ અસાર છે. અને જેને ભગવાન જેવી બીજા પદાર્થમાં પણ પ્રીતિ હોય તેનો તો ઘણો જ પાયો કાચો છે. જેમ કસુંબલ વસ્ત્ર હોય તે ઘણું સારૂં જણાતું હોય, પણ જ્યારે તે ઉપર પાણી પડે ને પછી તેને તડકામાં સુકાવીએ ત્યારે સુધું નકારૂં થઈ જાય ને ધોળા વસ્ત્ર જેવું પણ ન રહે, તેમ જેને પંચવિષયમાં પ્રીતિ હોય તેને જ્યારે કુસંગનો યોગ થાય ત્યારે કાંઈ ઠેકાણું રહે નહિ. માટે જે ભગવાનનો ભક્ત હોય તેને તો ભગવાનને રાજી કર્યા સારૂ પંચવિષયનો અતિશય ત્યાગ કર્યો જોઈએ,પણ ભગવાનને વિષે જે પ્રીતિ તેમાં વિધ્ન કરે એવું કોઈ પદાર્થ વહાલું રાખવું નહિ.”

ઈતિ વચનામૃતમ || ૫૬ ||